Samen sterker dan ooit
Hoe de KNVB Academie met CoachNetwerk haar waarden opnieuw definieerde en samenwerking tot leven bracht
Dit interview is tot stand gekomen naar aanleiding van een samenwerking tussen de KNVB en CoachNetwerk. De KNVB is lid van Werkgevers in de Sport en CoachNetwerk heeft een mantelovereenkomst met de WOS. Via deze verbinding zijn de KNVB Academie en CoachNetwerk jaren geleden met elkaar in contact gekomen. De WOS (Werkgevers in de Sport) ging in gesprek met de KNVB en CoachNetwerk over hun ervaring samen met teamcoaching en intervisie.
De KNVB voetbalacademie vormt al jarenlang het fundament onder de ontwikkeling van voetbalcoaches en specialisten in het Nederlandse voetbal. Van voetbalcoach en goalkeepercoach tot videoanalist en HO-opleidingen: door het hele land werken tientallen professionals dagelijks aan de kwaliteit van het voetbal.
Maar hoe zorg je ervoor dat al die professionals, verspreid over locaties, functies en rollen, niet alleen hard werken, maar ook echt samenwerken? En hoe maak je samenwerking tastbaar, bespreekbaar en duurzaam?
Die vragen lagen aan de basis van een traject waarin de KNVB voetbalacademie samen met CoachNetwerk aan de slag ging met het herijken van haar waarden én het structureel inzetten van intervisie. Een traject dat niet alleen leidde tot scherpere spelprincipes, maar ook tot meer verbinding, vertrouwen en werkplezier.
We spraken met Mark Schuur, hoofddocent ontwikkeling bij de KNVB, en Nynke Quant, executive coach bij CoachNetwerk, over de aanleiding, het proces en de impact.
“We hadden alles in huis, behalve echte verbinding”
Mark Schuur vervult binnen de KNVB een sleutelrol. Als hoofd docentontwikkeling is hij verantwoordelijk voor het opleiden, begeleiden en bijscholen van docenten binnen de KNVB voetbalacademie. Daarnaast maakt hij deel uit van het managementteam. Dit traject maakte Mark mee als medewerker en werd getrokken door zijn collega Floor van Lin, Hoofd organisatie & ondersteuning Academie en ook lid van het managementteam. Zij is nu met zwangerschapsverlof. Vandaag deelt Mark graag zijn ervaring over het Waardentraject en de intervisie met CoachNetwerk.
“Toen het huidige managementteam in maart 2022 begon in deze samenstelling,” vertelt Mark, “kwamen we in een organisatie terecht met enorm veel kennis en ervaring. Mensen die hier soms al tientallen jaren werken en hun vak door en door kennen.”
Tegelijkertijd was er ook iets anders zichtbaar.
“De Academie had in de jaren daarvoor veel wisselingen in het management gekend. Sommige collega’s hadden in korte tijd meerdere managers voorbij zien komen. Elke keer iemand met nieuwe ideeën, een nieuwe koers, die vervolgens ook weer vertrok. Dat doet iets met vertrouwen.”
De organisatie is bovendien complex ingericht. Met steunpunten in Zeist, Zwolle en Eindhoven, een grote buitendienst en docenten die ’s avonds en in het weekend actief zijn, is autonomie onmisbaar.
“We haalden onze doelen wel,” zegt Mark. “Maar vaak gebeurde dat naast elkaar. Mensen deden hun eigen ding, vanuit hun eigen verantwoordelijkheid. Samenwerken was er wel, maar vooral praktisch. Niet altijd inhoudelijk of strategisch.”
Medewerkers gaven aan zich niet altijd gehoord te voelen. Besluiten werden genomen, maar de uitleg ontbrak soms. En daardoor ontstond afstand.
“Toen hebben we als MT gezegd: als we echt beter, breder en meer willen, betere opleidingen, meer aanbod en verdere ontwikkeling, dan moeten we eerst kijken hoe we samen werken.”
Een traject dat begon met luisteren
Via de WOS kwam de KNVB voetbalacademie in contact met CoachNetwerk. Coach Nynke Quant herkende de vraag direct.
“Dit zie je vaker in organisaties met veel sterke professionals,” zegt ze. “Iedereen is betrokken, iedereen heeft een mening, en iedereen wil kwaliteit leveren. Maar juist daardoor kan het lastig zijn om elkaar echt te vinden.”
De keuze werd bewust gemaakt om het traject niet top-down aan te vliegen vertelt Nynke. Er werd een werkgroep samengesteld met vertegenwoordigers uit alle teams: hoofddocenten, ontwikkelaars, ondersteuners en andere disciplines.
“Het moest iets van iedereen worden,” benadrukt Mark. “Niet iets wat wij als management bedachten en oplegden.”
De eerste stap was simpel, maar krachtig vertelt Nynke: luisteren.
- Wat gaat er goed in de samenwerking?
- Waar loop je tegenaan?
- En wat zou je anders willen?
Volgens Nynke was dit cruciaal:
“Je kunt pas veranderen als mensen zich echt gehoord voelen. Anders raak je ze kwijt voordat je begonnen bent.”
Tekeningen, voetbalvelden en confronterende inzichten
Een van de meest memorabele onderdelen van het traject was een creatieve werkvorm waarin deelnemers hun samenwerking moesten tekenen.
“Vrijwel iedereen tekende een voetbalveld,” vertelt Nynke. “Teams, posities, doelen, soms zelfs een skybox met het management erin. Dat was niet alleen leuk, maar vooral heel inzichtelijk.”
De tekeningen maakten zichtbaar waar het stokte:
- te veel afstemming waardoor processen traag werden
- onduidelijkheid over wie wanneer aan zet was
- teams die langs elkaar heen werkten
Maar ook waar de kracht zat: betrokkenheid, vakmanschap en gezamenlijke ambitie.
“Het mooie was,” zegt Mark, “dat mensen hun frustraties en ideeën eindelijk hardop uitspraken. En soms ook voor het eerst voor een groep stonden.”
Van waarden naar spelprincipes
Uit alle sessies kwam één duidelijke conclusie: ‘samenwerken’ moest concreter worden.
“Het woord was te vaag geworden,” zegt Nynke. “Iedereen verstond er iets anders onder.”
De werkgroep ging aan de slag met het formuleren van een beperkte set spelprincipes: geen regels, maar richtinggevende afspraken over hoe men binnen de Academie samenwerkt.
Belangrijke thema’s die daarin terugkwamen:
- Duidelijkheid over verwachtingen en rollen
- Heldere communicatie, ook als dingen niet lukken
- Waardering en elkaar zien en erkennen
- Aanspreekbaarheid, zonder oordeel
In totaal hebben we met de werkgroep 5 waarden gedefinieerd op basis van alle input en tekeningen van de hele KNVB voetbalacademie. Deze 5 waarden hebben we vervolgens geladen, zodat voor iedereen duidelijk werd wat ermee wordt bedoeld en welke concrete invulling je ook van elkaar mag verwachten. Een waarde zonder gedrag is weinig zeggend,” aldus Nynke. “Maar als je gedrag benoemt, kun je elkaar erop aanspreken. En dan ontstaat eigenaarschap.” De basis onder de samenwerking.
Deze waarden zijn voor de Academie: Duidelijkheid, Waardering, Verantwoordelijkheid, Kwaliteit en Samen. De laatste waarde Samen kreeg bijvoorbeeld de invulling “We stellen positieve verbinding voorop en communiceren op een constructieve manier. We tonen interesse in elkaar en nemen elkaar mee in wat we doen. De werkgroepleden hebben deze waarden weer besproken in hun respectievelijke teams. En die werden breed (h)erkend.
Dit maakt dat we elkaar nu ook makkelijker aanpsreken, zonder oordeel, zegt Mark.“
Mark ziet dat dagelijks terug in de praktijk:
“Als iets later wordt opgeleverd, is dat niet meteen een probleem, zolang het gecommuniceerd wordt. Dat klinkt klein, maar het maakt een wereld van verschil.”
Intervisie: leren van collega’s buiten je eigen bubbel
Naast het waardentraject startte de KNVB Academie met intervisie voor leidinggevenden, begeleid door CoachNetwerk. Een bewuste keuze, aldus Mark.
“Leidinggevenden lopen vaak tegen dezelfde vraagstukken aan, ongeacht hun afdeling. Intervisie laat zien: je staat er niet alleen voor.”
De kracht zit volgens hem vooral in de samenstelling van de groepen.
“Je krijgt feedback van collega’s die buiten je eigen lijn werken. Ze kennen je medewerkers niet, hebben geen belang en geven daardoor heel zuivere feedback.”
Veelvoorkomende thema’s waren:
- medewerkers die vastlopen
- omgaan met weerstand
- twijfels over contractverlenging
- zoeken naar de juiste balans tussen vertrouwen en begrenzen
Nynke:
“Het is geen adviesronde. Het gaat om reflectie, andere perspectieven en soms gewoon de bevestiging: je bent goed bezig. Delen van ervaring, zienswijzes en ideeën. De inbrenger luistert, reflecteert en geeft afsluitend aan wat hij of zij meeneemt. En eigenlijk neemt bijna altijd iedereen in de groep er wat van mee.”
Plezier als graadmeter voor succes
Wat is uiteindelijk het meest betekenisvolle resultaat van het traject?
Voor Nynke is het antwoord helder:
“Plezier in het samenwerken. Als mensen weer lol krijgen in samenwerken, weet je dat er iets wezenlijks is veranderd.”
Mark sluit zich daarbij aan:
“We zijn er nog niet, maar we hebben een enorme stap gezet. De samenwerking is opener, de sfeer positiever en mensen voelen zich meer eigenaar.”
De impact reikt verder dan de Academie alleen.
“Als je investeert in je mensen,” zegt Nynke, “dan zie je dat terug in kwaliteit, betrokkenheid en daar gaat een positief effect vanuit, dat merk je uiteindelijk in de hele organisatie. ”
Inspiratie voor andere sportbonden
Voor andere sportorganisaties en bonden laat dit traject zien dat investeren in waarden en intervisie geen ‘soft’ verhaal is, maar een strategische keuze.
Of, zoals het binnen de KNVB voetbalacademie nu wordt gezegd:
Samenwerken is geen vanzelfsprekendheid.
Het is iets wat je elke dag opnieuw samen vormgeeft.
